Се појави Алан Форд во еден скорешен муабет. Не само што одамна го немав ни зборено ни спомнато, туку и со години некултурно го одминувам кога ќе го видам во таа едната останата трафика што ми е успат. Не се сеќавам ни кој последен број ми прошол низ раце. А е првиот стрип што воопшто сум го читал како дете, веројатно една и од првите работи што и сум можел да ги читам така тазе описменет. Растев во стрипаџиска фамилија и цело време имаше нешто за пролистување, ама ова ми беше достапно на целосно разбирлив јазик. Причината поради која и денес сум затрупан со стрипови е баш Алан Форд. Затоа и ми дојде толку мило што беше тема.
Истрчав, купив неколку броеви. Сѐ уште се преведува и дистрибуира низ земји од бивша Југославија, моментално го издава српската Колор Медиа во три едиции. Има нова серија од броеви кои досега не биле преведени на овие простори, класици кои претходно имале превод од други издавачи и колор изданија на првите броеви. Може нема ни да ги отворам, ама нека стојат. Да се испоштуваме со Алан Форд и на овие години, цел живот се познаваме. Во старата дома останал некој дел од некогашната колекција, има од сѐ по нешто. Хрватски од рани осумдести со култниот превод на Брикси, Боргис изданијата од крајот на девеести, до српските што беа по 30 денари. Најновото во купчето е од 2005.
Меѓу сите овие преживеале и неколку македонски од издавачот ЕТТЕА СТРИП. Алан Форд како еден од најпопуларните италијански стрипови преведени во СФРЈ, во 1994 ја добива привилегијата да биде и единствениот на македонски јазик. Како што пишува Александар Ицев во предговорот од првиот број "Група ТНТ", во тоа време продукција на стрипови нема, читателската публика е падната во беспомошност и летаргично молчи, па целта на овој сега веќе историски подвиг е враќање на стрипот, етаблирање и експанзија.
Очигледно тогашната публика сепак немала доволно простор за Алан Форд на сопствениот јазик, па за жал ЕТТЕА сопира после деветнаесет броеви. Осум се специјалната серија со оригиналните први италијански изданија, додека редовната серија терала од 266 до 276. Редовната серија всушност продолжила таму каде што застанала дистрибуцијата на изданијата од хрватскиот Вјесник кај нас. Штета што не постојат никакви информации на интернет за ЕТТЕА и нивната храбра издавачка авантура. Едвај се наоѓа слика од овие изданија, камоли па скен, па сликнав од тоа што ми беше при рака. Тапа е што како љубители на стрипови не сме го архивирале ова прописно, битен дел е од домашното издаваштво.
Еден број од специјалната серија излегувал еднаш во два месеци, додека редовната терала со нов број месечно. Згаснале некаде кон крајот на 1995. Тоа би значело дека сме немале странски стрип објавен на македонски јазик во ваков формат до оние Дилан Дог, Марти Мистерија и Загор на Мега Прес 33 што истераа по неколку броеви некаде околу 2005-06. Десет години. Подоцна имаше и други преводи на Алан Форд и Дилан Дог, на Варм Комикс и М-Комикс. Вториве скоро ги снема, а мислам дека најмногу издржаа од сите што досега се занимавале со издавање на италијански стрип во државава. Разбирам дека сме помала публика за вакви носталгичарски наслови и дека нови генерации потешко загризуваат, ама сепак штета.
Баш ги разлистував овие од ЕТТЕА деновиве. Поквалитетно се испечатени од многу други регионални Алан Форд изданија што ги имам, еве "Двојникот на Антенмен" (број 266) е ко нов, а објавен е во август 1994. Плус, ентузијазмот и посветеноста на екипата од ЕТТЕА е на посебно ниво. Се обидувале да имаат комуникација со читателите, си можел да поставиш прашање и да ти го одговорат во некој следен број. Во "Група ТНТ" има неколку страници историјат на Алан Форд, пишува за неговите автори, почетоците на стрипот, ликовите и негативците. Во "Двојникот на Антенмен" има биографија на Антенмен за публика која претходно можеби и немала прилика да го сретне.
Има дури и своја "фордаљка", крстозборот што се наоѓа на пола страна и главната слика е некој лик од стрипот. ЕТТЕА го викаат "фордозбор". Во едно има и мој ракопис на "фордозборот", ама сум го оставил недорешен. Ни денес не знам како му е името на нашиот фудбалски репрезентативец Ѓуровски. Во друго издание спроведувале и анкета со цел да се опипа вкусот на македонската публика за следниот стрип кој никогаш не дочекал да биде издаден. Има топ листа од 20 предлози, на прво место е Таличен Том. Уште посимпатично е тоа што за да гласаш на анкетата, треба да го исечеш талонот од самата страница и да го испратиш по пошта. Исто како и талонот за претплата со кој ти стигнуваат новите броеви на домашна адреса. Неверојатно. Којзнае како звучи концептов на некој што не проживеал низ оваа аналогна ера.
Затоа и се толку убаво парче историја овие изданија. Не само како Алан Форд, општо како артефакт од тоа време и таа издавачка сцена. Истиот однос го имам и со Илустриран Забавник, македонската копија варијанта на култниот Политикин Забавник. Иако има редовно директно препишувано од српскиот, дури и цели прашања од читатели во таа рубрика, супер беше можноста да читаш таква содржина на свој јазик. Штета што веројатно и тогаш пазарот бил мал за нешто вакво да опстои подолго. Некој некогаш почнал да го скенира Илустриран, стокмил 12 броеви. Некои триесетина беа ако не сум комплетно грешка. Ете, нема податоци ни за ова. Скоро дознав дека сме имале и македонско списание за видео игри од средина на девеести што се викало Играч, а не сум ни го сретнал тогаш. Треба изгледа да се нурне подлабоко, којзнае што ќе излезе. Може и некоја целосна Алан Форд колекција од ЕТТЕА, да се скенира и објави негде јавно, греота е да остане забаталено.































